De laatste dag

Dag 15, 22 maart 2011

De laatste dag in Addis. De schilderijtjes zijn gebracht. Een tas
ingepakt met souvenirs en gedragen kleding. De rest volgt vanmiddag.
Ik heb mijn kamer tot 18.00 uur dus kan mij voor het eten nog even
opfrissen. Dat is fijn. Vanmiddag naar ETC (Ethiopian Railway
Company). Geen hoge verwachtingen. Ik ben wel gewend railinfra plannen
uit eerste hand te vernemen dus daar hoop ik toch op. En als er dan in
de toekomst ooit iets voor SVO-rail te doen is hier sta ik als
vrijwilliger vooraan. 25 kV, ERTMS level 1 of 2, wat hier gebouwd gaat
worden heeft voor ons geen geheimen. Ik hoop wel dat ze budget regelen
voor een hek. Al die ezels, geiten en kinderen hier hebben geen besef
van veiligheid.

Ik vind het ook best fijn om weer naar Nederland te gaan. Gezin,
vrienden, hond, snel internet, schone lucht, lente, Baarnse Bos, noem
maar op.

De voorbereidingen voor Railtech afronden. Wij staan op out16 voor
iedereen die langs wil komen. Via
http://www.europoint.eu/event/rail-tech-europe-2011-registratie/Registration/page/4990/
kan iedereen een gratis entreebewijs downloaden.

Foto’s uploaden zal ik thuis verder doen. Wat er nu al staat kun je
zien op: http://www.flickr.com/photos/60545435@N05/


Abiye is met zijn vrouw gekomen om nog wat werk door te spreken. Ik
krijg koffie mee. Mijn kamer ruikt nu heerlijk, net Utrecht als Douwe
Egberts aan het branden is.

Daarna op weg naar ERC. Ethiopian Railway Corporation (dus niet Company..)
Gesproken met alle betrokkenen. Uitgebreid inzage gehad in het
netwerk, de faseringen en de contractvormen. Heel interessant. Veel
mensen hier hebben in Delft of Enschede gestudeerd. Afhankelijk van
hun leeftijd tussen 1993 en 2009. Ik word hier als Nederlander heel
hartelijk onthaald.

Kortom: SVO-rail zoekt nu engineers in de spoorse disciplines die voor
langere tijd in Addis willen werken. Onderdak en vervoer wordt
geregeld. Het betreft een detachering via SVO-rail dus alle secundaire
zaken zijn goed (SPF, Railinfra CAO). Op Rail-tech Europe kom ik er
uitgebreid op terug. Graag CV in het Nederlands en Engels in
word-format naar joost@svo-rail.nl

Nu naar hotel, opfrissen, eten en vliegen.
Daniel, mijn chauffeur komt deze keer niet met zijn eigen Fiat 124
(het origineel van de Lada) maar met de auto van een klant waarvoor
hij dagelijks chauffeurt: Een Toyota Landcruiser Prada. Een 8-persoons
4x4 in mijn favoriete kleur. Wat rijdt dat fantastisch. Vanuit deze
auto lijkt Addis ineens een stuk veiliger, in ieder geval voor mij.

Ministerie van Onderwijs en afronding onderzoek

Dag 14, 21 maart 2011

Deze morgen naar het ministerie van onderwijs.  Hier zitten wat mensen die belast zijn met railroad engineering. Vanaf september start de Bsc Railroad Engineering op 4 universiteiten (hogescholen dus feitelijk). Er zijn al bijna 1200 aanmeldingen en er zijn wat docenten in opleiding in Rusland. Te weinig maar het is beter dan niets.

 Veel te weten gekomen over alle ontwikkelingen op gebied van railinfra.

Tot 2049 is er een overeenkomst met de Fransen over de spoorlijn Addis – Djibouti en het stationsgebied in Addis. Alle mensen die ik heb gesproken daar komen dus bedrogen uit. Ze wachten op treinen die nooit meer zullen komen. Het huidige Addis Centraal Station wordt na 2049 een museum. Daarvoor laat men het gewoon links liggen. Inderdaad, Kees: Er zijn Design-Build-Maintain contracten met de Chinezen. Men is in gesprek geweest met de Fransen (SNCF) maar die hadden geen grote zak durfkapitaal om mee te nemen. De Chinezen wel. Et voila.

 Morgen heb ik een afspraak met de directeur van het planning department van ERC, Ethiopian Railroad Company. Ik heb alle plannen in mijn computer dus vanavond maar eens wat lezen. Ik heb al wat gezien en dat zag er veelbelovend uit: 25kV, tweesporig, meer dan 6000 km…

Na ministerie van onderwijs geluncht en dan naar het kantoor van Jote, de agent van Sharepeople om met Abiye de rapportage af te ronden. Daar zijn we toch nog zo’n 2 uur mee zoet. Ook komt zijn vriend de melkman uit Berbre Birhan mee. Ik krijg een crème disc (onderdeel) mee van een Elecrem (het merk) crème separator machine. Dat zal ik thuis eens uitzoeken…

Daarna taxi genomen naar een souvenirshop op Churchillroad. Hier was ik al eerder maar was wat te zuunig geweest. Nu ging ik weg met twee grote tassen.

Daarna naar Desalegn Hotel voor gratis snel internet. Niet dus. Lag eruit. Nu dus maar in eigen hotel slow-internet.

National Museum en Wims Holland House

Dag 13, 20 maart 2011

Vandaag naar het National Museum geweest. Een must see in Addis. Verwacht niet een museum zoals in Nederland. Onbetaalbare oudheidkundige schatten zijn uitgestald alsof ze de prijzenkast van de lokale duivenvereniging zijn. De meeste aandacht gaat uit naar Lucy, de oudste mens ooit gevonden. Onze historie en bijbel is geschreven door blanke wijzen in de afgelopen 2000 jaar. Daar is het misgegaan. Onze perceptie van historie is onze perceptie van historie. Meer zal ik er niet over zeggen.

Daarna lunch ik in het museumrestaurant. Een oase van rust waar je heerlijk buiten kunt zitten. Daar ontmoet ik schilder Haile. We praten over kunst en ik word uitgenodigd bij hem thuis. We rijden erheen en hij laat me zijn werk zien. Sommige vind ik mooi, andere vind ik wat heftig. Het schilderij dat ik het mooist vind is te groot om mee te nemen. Ik kies twee kleinere werken. Addis geschilderd vanaf Arat Kilo, de berg waar alle ambassades en overheidsgebouwen staan. De andere is een Ethiopische vrouw. Ook heel mooi. Daarna gaan we naar Wim. Ik had Wim beloofd nog langs te komen. Wim heeft Wims Holland House, naast het station. Hij huurt huizen van de spoorwegen waarin hij een groot café restaurant heeft, een garage voor overlanders en een guesthouse met camping. Haile mag zijn werken gaan tentoonstellen en verkopen in het guesthouse. Doing business never stops, Van Opijnen!

Wims zoon doet IVA in Driebergen. Wanneer hij in juli in nederland is komt hij langs in Baarn.

We laten Haile the typical dutch kroket proeven. Wim maakt ze hier lokaal vers. Daar kan geen Van Dobben tegenop! Heerlijk!

Net als ik denk dat ik hier best zou kunnen wonen vertelt Wim over de geheime politie en dat alle telefoongesprekken electronisch gemonitord worden. Brrrr.

Ook verteld Wim dat de Europese miljoenen die de Ethiopische overheid heeft gekregen voor het upgraden van de spoorlijn Addis - Djibouti nooit op de juiste manier gebruikt zullen worden omdat partijleden goede zaken doen op die corridor met hun renteloos geleende Scania's.

Bizar. Ooit liep ik in een planvorming railproject ook tegen dergelijke krachten aan...

Haile brengt me naar mijn hotel want hij moet naar zijn vriendin.

Als ik weer in Ethiopië ben laat hij me graag meer zien van zijn (ik vind nog steeds) fantastische land. Ik ga proberen om zijn werk in een galerie in de Amsterdamse Kerkstraat te laten belanden.

Nu trek ik mij even terug in mijn hotelkamer. Jason Mraz aan. Even  een moment van rust voor het diner.

Vervolg dag 12, Addis nightlife

Dat viel mee. Ik was om 22.22 uur weer thuis. Abiye kwam me halen om
19.30. Toen vertrokken we naar een enorm restaurant met een groot
podium. Hier werden authentieke volksdansen opgevoerd. Erachter stond
de band, met authentieke muziekinstrumenten. Tijdens deze optredens
werd authentiek eten geserveerd. Dat was niet nieuw voor me. De dansen
waren heel imposant. Ontzettend leuk om verschillende dansen en een
Amharic huwelijksceremonie te zien. Dit was wel echt bedoeld voor
toeristen maar iedereen, ook Ethiopiers genoten zichtbaar. Ik heb me
een beetje vergist. Allereerst had ik een volstrekt ander beeld van
Addis nightlife en ten tweede maakte ik de opmerking tegen Abiyes
zwager Kokeb: leuk, dit doen mensen hier speciaal voor toeristen? Nee
dus. Ik dacht namelijk dat dit vergelijkbaar was met wat toeristen in
Volendam kunnen zien. Iets dat ver van het dagelijkse leven afstaat.
Hier niet dus. Alles wat ik vanavond heb gezien wordt in het dagelijks
leven gebruikt.

Bijtijds ben ik nu dus op mijn hotelkamer. De receptioniste deed net
nog een dansje voor me toen ik vertelde waar ik was geweest. Het leeft
echt hier. Heel leuk!

Minder leuk vond ik de ontdekking dat de Ethiopische verkeerswet geen
alcohollimiet kent. We spraken erover tijdens het eten. Grappig was
wel weer dat toen ik vertelde dat er bij ons maximaal twee biertjes
gedronken mogen worden, Abiyes vrouw zorgde dat hij dat naleefde. Niet
helemaal zonder nukken, trouwens…

Piazza

Dag 12, 19 maart 2011

Deze zaterdagmorgen gaan we naar de wijk Piazza om te shoppen. Ethiopie is beroemd vanwege haar leerindustrie (jassen, schoenen, riemen), juwelen en handgeweven stoffen (shawls, kleding). We, Abiye, zijn vrouw en ik, doen uitgebreid inkopen. Ik koop een ontzettend fout bruin jaren 70 Peter Koelewijn leren jasje. Onder de winkel is de fabriek. Ik mag even kijken hoe alles hier gemaakt wordt. Leuk!

Ook koop ik verschillende souvenirs waarover ik niets ga vertellen. Het moet een verrassing blijven voor thuis.

Ik koop een cd van zangeres Aster. Wat betreft popmuziek is dit een aparte wereld. Men heeft geen hitlijst en er vindt nauwelijks uitwisseling plaats met omliggende landen. Prince, Madonna, Robbie Williams zijn hier onbekend. Michael Jackson komt men nog wel vaag bekend voor.

Een ander verhaal is voetbal. Ze zijn hier groter fan van het Nederlands elftal dan de Nederlanders zelf.

Daarna gaan we lunchen bij Abiye thuis. Voor het eerst ga ik de Ethiopische specialiteit kitfo eten. Dit is gemalen rundvlees gemengd met kruiden en speciale boter. Oorspronkelijk bevat dit gerecht rauw vlees maar tegenwoordig gebruikt men vooral gebraden vlees. Het zou ook gekookt kunnen zijn dat weet ik niet zeker. De substantie lijkt optisch nog het meest op tonijn in olie uit blik. Het ruikt naar vlees en is niet pittig. Natuurlijk schep je dit op de injera die op je bord ligt en eet je dit met je rechter hand met behulp van stukjes injera op. Thuis zal ik weer moeten wennen aan bestek!

Op tafel staan verder shimbra wot (dat vind ik het lekkerst), een rode saus met krielaardappeltjes erin en ook een gel (pot op hete kooltjes) gevuld met tibs (rundvlees met chilipeper en roosmarijn(dat laatste weet ik niet zeker)). Allemaal heel lekker. Daarnaast wordt sla met tomaten en ui geserveerd. Redelijk neutraal.

De zwager van Abiye komt langs en vraagt of ik al Addis’ nightlife heb meegemaakt. Abiyes zoon moet er om lachen. Als je 18 bent dan zijn wij natuurlijk bejaarden. Vanavond gaan we de stad in. Eten, drinken, dansen. Traditioneel wordt mij beloofd.

In Addis ontdek ik ook hoe verwend we zijn met snel internet. En dat sommige websites feitelijk onbruikbaar zijn door de lage snelheid. Ik noem er wat op: LinkedIn, Blogger, werk.nl, svo-rail.nl, allemaal onbruikbaar. Goed doet bijvoorbeeld Facebook het. Tweetdeck presteert als programma nog prima. Als je hier woont gaan dus zakelijke social media via LinkedIn volledig aan je voorbij. Een misser om zo’n website zo zwaar te maken. Bij gmail kun je kiezen voor verschillende weergavemogelijkheden. Ook eentje voor trage verbindingen. Eigenlijk zou elke internationale website dat moeten hebben. Volkeren isoleren wil je toch niet!

Spoor en Advies

Vervolg dag 10,

De kokkin had na gisteren iets goed te maken. Ze maakte een peppersteak met friet voor me. Heerlijk.

Dag 11, 18 maart 2011

Om 10.00 uur heb ik afgesproken op Addis Central Station met Debebe, de man die we gisteren reeds ontmoet hebben. Debebe ontvangt naast mij nog 3 anderen. De ambassadeursvrouw van Frankrijk en haar ouders. Mijn bedoeling is om de rijtuigen te bezichtigen die Queen Elizabeth en Charles de Gaule aan keizer Haile Selassie hebben geschonken. Dat doen we. Ik ben erg onder de indruk. De rijtuigen van Charles de Gaule zijn uit de dertiger jaren. Ze stralen grote klasse en luxe uit. De sfeer is er ook bijzonder. Dat je iets dergelijks hier kunt bezichtigen kwam ik bij toeval te weten. Het staat in geen enkele reisgids.

De rijtuigen van Queen Elizabeth zijn van 1954. Hier hangt een andere sfeer. Iets meer zakelijk. Er zijn voorzieningen voor warm en koud water en je kunt koken op hout-, gas- en electrisch.  Wat toen hypermodern moet zijn geweest is de airconditioning. Bedieningspanelen zijn voorzien van Amharic en Franse taal. Ik heb ook een video gemaakt voor de uberhobbyisten onder ons. Hierin leidt Debebe me rond en vertelt wat anekdotes.

We lopen terug naar het stationsgebouw en komen langs Wim’s Holland House. Ik maak kennis met Wim in zijn skihut-achtige cafe. Het ziet eruit als een Nederlands cafe tijdens WK tijd. Ik beloof hem voor mijn vertrek nog even langs te komen.

Bij terugkeer bij het stationsgebouw ontmoet ik de directeur van deze locatie. Hij houdt zich bezig met het leiden van… …een station zonder treinen. Verhuren van land, verhuren van kantoorruimte, verhuren van werkplaatsen, verhuren van rijtuigen als woonruimte, aansturen van spoorwegmedewerkers die het emplacement onderhouden. Heel apart. Een beetje tragisch, eigenlijk.

Ik neem afscheid van Debebe en stap in de taxi van Daniel. Hij brengt me naar het Desalegn Hotel.

Voor de verandering neem ik een hamburger en maak mijn conceptrapport voor Abiye af. Ik adviseer hem om zijn huidige bedrijf op te splitsen in een productiebedrijf en een ontwikkelbedrijf. Het ontwikkelbedrijf heeft verschillende maatschappelijke doelen en hoeft geen winst te maken. Zo is het mogelijk voor dit bedrijf externe fondsen te gaan werven of wellicht zelf NGO te worden.

Daarnaast adviseer ik Abiye om “Abiye Astatke Agricultural Consultancy” te starten. Je kunt hem inhuren voor advieswerk. Hij heeft hierin 35 jaar ervaring en zijn cv klinkt als een klok. Ik dacht eraan en toen Geert Westenbrink hier op wees viel het kwartje.

Ik heb zojuist mijn advies gepresenteerd aan Abiye. Hij springt niet meteen een gat in de lucht. Het splitsen van je bedrijf, in feite het oprichten van een extra bedrijf, is hier niet makkelijk. Ik denk dat er grote kansen zijn en dat Abiye in staat is deze te benutten.

Maandag zal ik met Abiyes commentaar het rapport definitief maken.

Treinen, railinfra en ambassade

Vervolg dag 9:

Gewoon eten is hier spaghetti bolognese. Na alle inheemse specialiteiten is dit een prima onderbreking. Deze keer heb ik pech. In de gehaktsaus zitten wat scherpe botjes. Behalve kundige vaklui op het gebied van bouwen kunnen ze hier ook nog wat bijles in uitbenen gebruiken.

Ik ben lekker op dreef met mijn business advies voor Fajji Temperate Fruits and Related Products PLC. Elke vrije minuut zit ik achter de computer. Ik heb de verwachting dat ik op een aantal punten de plannen van Abiye kan aanvullen en aanscherpen. Abiye is zelf al hoog opgeleid, ervaren en zeer intelligent maar wat frisse vragen van buitenaf kunnen geen kwaad.

Had ik al verteld dat Ethiopiers ongelooflijk aardig zijn? Niet aardig als Amerikanen (How are you today?) maar echt oprecht geinteresseerd. Ik begrijp dat ik in hun ogen stinkend rijk ben en dat elke vrouw met me zou willen trouwen (wat ik niet verwacht) maar ik heb de stellige overtuiging dat deze mensen oprecht zo zijn. Ik heb vooral mensen gesproken die wat betreft inkomen hooguit een week vooruit kunnen kijken en enorm hard werken. Daarnaast zijn ze warm, hartelijk en behulpzaam. Zelfs in het verkeer dat ongelooflijk druk is in Addis zijn ze nooit agressief zoals we in Nederland wel kennen. Middelvinger, scheldwoorden of vergelijkbaar, het komt hier niet voor. Het is dat men bij een aanrijding begint met anderhalve dag celstraf anders zou ik hier best durven te rijden.

Ook noemenswaardig is de koffie. Ethiopie is een koffieproducent. Heel sofisticated gaat het er niet aan toe. Je Latte Macchiato heeft standaard een voetenbad maar de smaak: Oh la la! Zou de Italiaanse bezetting tijdens WO II er iets mee te maken hebben?

Op dit moment lees ik een van de weinige Nederlandstalige boeken over Ethiopie. Het heet Awash, subtitel Herinnering aan Ethiopie, en is geschreven door Rene van Slooten. Het gaat over kinderen van Nederlandse expats die opgroeien rond de suikerondernemingen van HVA (Handelsvereniging Amsterdam) in Ethiopie. In de auto vroeg ik vandaag door over Abiyes werkzaamheden in de suikerbranche.  Nu blijkt hij bij de overgang naar het communistische model van het derg regime 10 maanden op deze onderneming manager te zijn geweest. Dat was het (pijnlijke) moment dat de Nederlandse onderneming zich moest terugtrekken van hun goed onderhouden plantages en fabrieken omdat het veranderende politieke klimaat het maken van winst in een private onderneming onmogelijk maakte. Communisme. Hoe frappant.

Dag 10, 17 maart 2011

Om 11.00 uur hebben we een afspraak met Geert Westenbrink: Counsellor Agriculture and Innovation from our well known Ministry of Economic Affairs, Embassy of the Kingdom of the Netherlands. Het is heel grappig om op een Nederlands eiland van rust in het hectische Abbis te zijn. Gewoon even je eigen taal spreken is best fijn.

Geert is zeer behulpzaam en hoort alles aan. Over Sharepeople, de farm, Abiye en mijzelf. Hij kan niet in directe zin iets voor Abiye betekenen maar hij geeft zinvolle input op mijn bedachte businessplan. Ook kent hij alles en iedereen. We gaan per email een en ander uitwisselen. Hij geeft ook de tip om Abiye te vermarkten als adviseur. Ik had dat al eens aan Abiye voorgesteld maar toen moest hij lachen toen ik zei dat hij waarschijnlijk een behoorlijk tarief kan rekenen. Nu wordt dit een serieus onderdeel van het plan.

Nadat we bij de ambassade vertrokken zijn kijken we uit naar een plek om te lunchen. Het wordt Cafe La Gare. Dat staat naast, je raad het al, het in onbruik geraakte Addis Central Station. Na het eten gaan we even een rondje lopen over het nog immer bewaakte emplacement. Er is iets misgegaan tussen de Ethiopische regering en de spoorwegonderneming. Hierdoor is de treindienst naar Djibouti 4 jaar geleden gestopt. Echter het personeel is nog aanwezig. Alsof er ieder moment een trein kan arriveren. Deze mensen geloven ook dat dit jaar de treindienst hervat wordt. Eigenlijk heel tragisch. Ze exploiteren het station door hand- en spandiensten te verrichten, grond te verhuren aan een wegtransportbedrijf en op het emplacement hun eigen voedsel te verbouwen. Ook worden rondleidingen gegeven voor geinteresseerden. Het meest interessant zijn de vier rijtuigen die Queen Elizabeth (2x) en Charles de Gaule (ook 2) aan keizer Haile Selassie hebben geschonken. Hiervoor maak ik een afspraak want deze staan achter slot en grendel. Vrijdagochtend om 10.00 mag ik samen met wat mensen van de Franse ambassade in deze rijtuigen kijken. Op dit moment laad ik de foto’s van de camera in de computer en ik krijg het gevoel dat wat we gezien hebben heel tragisch maar ook heel fotogeniek is…

Na dit bezoek gaan we naar het kantoor van Jote, de lokale agent van Sharepeople. We brengen hem op de hoogte van onze vorderingen. Hij vertelt ook meer over tariefstelling van lokale adviseurs. Hij rekent voor zichzelf als junior tussen 200 en 250 euro per dag. Seniors beginnen bij 350 tot ongeveer 700 per dag. Ik denk dat we hier een belangrijke component van het businessplan bij de hoorns hebben.

We gaan naar mijn hotel, drinken wat en bespreken de dag na. Een wat chaotische maar zeer nuttige dag. Morgen de Koninklijke rijtuigen bezichtigen en het afronden van mijn advies aan Abiye. In de middag ontmoeten we elkaar in het Desalegn Hotel.

Nog een nieuwtje. Maandagmorgen zit ik bij het ministerie van onderwijs. Daar heb ik een gesprek met de mensen die gesteld zijn om de bemensing te regelen voor de projecten die moeten leiden tot 5000 km nieuwe railinfrastructuur in dit land. Okeeeee….

Terug naar Addis

Dag 9, 16 maart 2011

Nadat ik met mijn Italiaanse La Martina schoenen in de modder en geitenpoep heb gelopen heb ik ze schoongemaakt en weggezet. Zolang het hier nat is loop ik op Crocs.

Ik wil graag nog wat algemene informatie delen. Als eerste iets waar ik echt last van heb. Het is hier KOUD! Als op 2800 meter de zon achter de wolken verdwijnt neemt de wind het over. In de stad valt het mee maar op de vlakte waar de farm staat is het continue windkracht 4. Daarbij vallen nu vaak buien (in tegenstelling tot vorige week) en dan blijft de temperatuur overdag onder 12 graden. In de nacht is het tussen 4 en 6 graden. Binnen en buiten. En er is geen verwarming dus slaap ik met drie dekens. En nog steeds is het koud.

Gisteren ben ik met Abiye ook nog even langs de bank en het belastingkantoor gegaan. Hij moet voordat hij salarissen uitbetaald loonbelasting betalen. Alles gaat hier cash. Helaas mocht ik noch bij de bank, noch bij het belastingkantoor fotograferen. Vooral het belastingkantoor was hilarisch. Een mega archief met ringbanden waarin alle gegevens staan van werknemers en bedrijven. Daartussen staan vier bureaus waar administratie en betaling plaatsvinden. De sfeer is trouwens overal heel gemoedelijk. Iedereen kent Abiye en wacht met smart op de nieuwe appeloogst. Men is er dol op.

Abiye heeft trouwens een hele nette auto. Gisteren wilde ik heel graag even de rechter voorwielophanging controleren. Met name op keienwegen rammelde het behoorlijk. De originele nylonbussen worden hier vervangen door op maat geknipte rubbers van oude autobanden. Abiyes auto ziet er ook van onder netjes uit. Droge motor, droge bak, droge differentiëlen. Weinig beschadigingen. Hij is er ook enorm netjes en rustig mee. Soms denk ik wel eens: rij maar wat harder over deze keienweg, dan voel je niet elke steen. Maar Abiye rijdt dan stapvoets. Duidelijk bedoeld om deze auto heel te houden. Aan de andere kant kan ik het waarderen. Ondanks het levensgevaarlijke verkeer voel ik mij erg veilig als hij rijdt. Hij rijdt erg defensief.

In Hotel Eva zit ook een groep Amerikanen die huizen aan het bouwen is voor arme- of zieke mensen. Van hun bedoelingen snap ik niets. De werkloosheid is hoog, arbeid goedkoop. Waar hier behoefte aan is dat zijn praktische, geduldige vakmensen. Tegelzetters, loodgieters, timmerlui, lassers, schilders. Geen tandartsen en advocaten.

Men heeft hier namelijk vaak wel de duur aangeschafte bouwmaterialen maar bij montage en afwerking gaat het mis. In iedere badkamer ligt een plas water. Het putje zit niet op het laagste punt. Kranen worden aangesloten met dure flexibele leidingen. Leer deze mensen het gebruik van waterpas en leer ze solderen, tegelzetten. Dan zou met minder geld de bouwkwaliteit enorm verhogen.

Gisteren gehoord dat Abiye in 1978 tijdens het begin van het derg regime een half jaar in de gevangenis heeft gezeten. Als ik er op doorvraag is hij laconiek. Hoewel zijn ogen verdriet uitstralen. Hij heeft geluk gehad. Veel vrienden hebben die tijd niet overleefd.

Ook verteld hij dat hij als onderzoeker bij ILRI (international livestock research institute) veel in het buitenland was. Hij is in de VS, Australie, Indonesie, Thailand en Engeland geweest. Ik vroeg hem of hij geen drang had in het buitenland te blijven. Toen had hij nog geen vrouw of kinderen dus kon hij gemakkelijk het bloedige regime ontvluchten. Hij zei dit niet te hebben gedaan omdat zijn positie bij ILRI hem in staat stelde een goed leven te leiden en iets te betekenen in zijn Ethiopie. Ik ken hem nu en geloof hem.

Vandaag vertrekken we terug naar Addis. Ik ga mijn rapportage schrijven daar. Ook wil ik nog wat souvenirs kopen en wat toeristische dingen doen. Tot nu toe eigenlijk alleen maar gewerkt. Hoewel dit niet zo voelde. Het is toch iets heel anders dan wat ik in Nederland doe.

De terugrit naar Addis ging prima. Abiye rijdt altijd heel rustig. Het weer is regenachtig, koud en onderweg rijden we door wolken. Je kunt het ook mist noemen. Het zicht is op sommige stukken ongeveer 100 meter. Dat is in Nederland al weinig maar hier lopen ook vee en mensen op de weg. Aangekomen in Addis werken we aan onze ontmoeting met de landbouwraad, morgen en schuiven aan voor de lunch. Ik kom zwaarder terug dan ik wegging denk ik…

De lunch, injera met verschillende soorten vlees- en groentesaus is heerlijk. Na de lunch word ik meegenomen naar de schuur. Daar staan een gasfornuis en een injera bakmachine. Heel leuk om te zien hoe dit gemaakt wordt. Er wordt van water en meel een beslag gemaakt. Dit gaat op de hete plaat van ongeveer 50 cm doorsnede. Daarna koelt het af op een mand. Afgekoeld worden ze opgevouwen in een mand in de schuur bewaard.

Zaterdag gaan we shoppen. Dan gaan we leuke souvenirs kopen. Niet op mercato. Dat vindt Abiye een vervelende plek. Veel te druk, je kunt er niet parkeren en je moet erg op je spullen letten. Abiye weet een andere plek. Ik ben benieuwd.

Zaterdag lunch ik weer bij Abiye en dan eten we kitfo, het Ethiopische gerecht dat men van oorsprong van rauw rundvlees maakt. Abiye en zijn vrouw eten alleen de gebakken variant. De rauwe word je namelijk ziek van. Iedere Ethiopier die het eet accepteert dat en heeft medicijnen klaarliggen hiertegen. Abiye vindt dit ongezond.

Nu werken we nog wat en dan word ik teruggebracht naar La Source. Het guesthouse waar ik eerder verbleef in Addis. Ter vergelijking: een overnachting in La Source kost 358 Birr (14 euro) en in Desalegn Hotel is 75 euro. Ondertussen ben ik hier gebracht door Daniel, een aardige, jonge taxichauffeur. Hij heeft twee kinderen (2 jaar en 2 maanden). De reden dat ik hem weer heb gebeld is dat hij zijn best doet om veilig te rijden en zijn auto goed werkende veiligheidsgordels heeft. Hij rijdt ook vaak voor de Amerikaanse internationale school, wellicht is daar een verband tussen.

Nu internet in Desalegn Hotel en straks maar eens ‘gewoon’ eten.

Armoede en appels

Dag 8, 15 maart 2011

Regen! Onweer! Na een koude en onrustige nacht opgestaan voor een bijzondere afspraak. Vandaag gaan we op bezoek bij de armsten der armen, zoals de directeur van NGO Jerusalem gisteren zei. Het zal een ochtend worden die ik nooit ga vergeten.
De regen komt met bakken uit de hemel. Alles is vies. Aangezien ik niet op Crocs bij iemand op bezoek wil trek ik toch mijn normale schoenen aan. Die zullen nooit meer netjes zijn?
De jongens van Jerusalem rijden voor ons uit in de kleine straatjes van Debre Birhan. Op een bepaalde plek moeten we te voet verder. De straatjes zijn ongeschikt voor auto?s. De open riolering stroomt als rivier. We stappen over deze geul en lopen (glibberen) een steeg in. Onverhard. Blubber.
Na een klim van 100 meter komen we bij een huis (hutje) en mogen de binnenplaats op.
En gelijk met ons (Abiye, twee heren en een dame van Jerusalem en ik) komt de hele buurt een kijkje nemen. De gastvrouw verwelkomt ons en laat haar appelbomen zien. Deze zijn in september 2010 geplant dus eigenlijk lijkt het nog maar een tak met blaadjes in de grond. Iedereen is heel vriendelijk. Iets meer zelfs. Iedereen komt heel blij over. Abiye geeft nog wat instructies.
Om mijn foto- en videocamera te beschermen tegen de stromende regen schuil ik in de deuropening. Hier staat een nieuwsgierige kleuter mij ongegeneerd met grote ogen aan te gapen. Ik fotografeer hem een paar keer. Ik zwaai en hij zwaait terug. In het donkere huisje zie ik ook nog een jongetje van een jaar of acht.
Ik stel wat vragen aan de gastvrouw en daarna vertrekken we naar een ander adres.
Om onduidelijke redenen blijven alleen Abiye, de dame van Jerusalem en ik over.
Na een paar honderd meter door steegjes met honden-, en geitenpoep en modderige keien komen we bij het andere adres. We moeten even wachten totdat de waakhond in zijn hok is gezet. Door een golfplaten deur komen we een mooie tuin binnen. De gastvrouw vindt mijn camera?s niet zo leuk. Ik maak een compliment over haar tuin. Verschillende groenten, een grote bloeiende rozenstruik en natuurlijk drie ieniemini appelbomen. Ze vertelt dat ze ook koeien heeft en Areke stookt. Daar wil ik meer van weten! Telkens als ik aan een taxichauffeur vertelde dat ik in Derbre Birhan kwam moesten ze lachen:?Very cold there! You drink Areke??
Nu kwam het er van. We werden binnen uitgenodigd. Zitten op een stoel in een volle ruimte waar huishouden en verwerking van agrarische producten gelijktijdig gebeurt. Ik krijg een glaasje Areke om te proeven. Het ruikt een beetje ?Ethiopischer? dan jenever maar verder gaat de vergelijking op. Veel te sterk voor mij. Ik nip eraan. Meteen krijg ik het lekker warm. Dat is wat die taxichauffeurs bedoelen dus. Daarna gaan we weg. Wat een blubber in deze straatjes. Eenmaal in de auto rijdt Abiye voorzichtig door de krappe straatjes langs ezels en paarden naar de hoofdweg. Hij wil wat aanvullend diervoeder kopen voor de dieren die voor Pasen vetgemest worden. Na twee adressen geeft hij op. Wat hij wil blijkt niet meer voorradig. Zelfs niet in Addis hoort hij.
Aangezien we toch in de straat zijn gaan we even langs zijn vriend die in melk handelt en cream cheese maakt. Ik drink een heerlijke beker warme melk. Heerlijk: zo van de koe en daarna alleen gekookt. Ik zie nu ook hoe het aangeleverd wordt. In gebruikte flessen en jerrycans. Wel wordt van iedere can een monster beproeft op kwaliteit.
Dan gaan we lunchen in ons hotel. Ik vond het een heel indrukwekkende ochtend.

Als lunch eten we injera. Voor het eerst zie ik dat vrienden elkaar hapjes eten in elkaars mond stoppen. Dat is onderdeel van de Ethiopische cultuur. Van Abiye hoor ik dat hij er niet van houdt. Zijn vrouw wel. Eerlijk gezegd vind ik het geen aantrekkelijk idee. Misschien met je eigen vrouw met slagroom en aardbeien maar niet door een kerel met injera.

Na de lunch gaan we naar de farm. Eigenlijk begint mij nu pas helder te worden hoe uniek het is om op deze hoogte appelbomen te vermenigvuldigen. Ook het experiment met de rozen wordt mij nu pas voor de volle omvang duidelijk. Ik bspreek met Abiye dat ik ook graag onafhankelijk de toekomstvisie van zijn vrouw wil horen voordat ik mijn uiteindelijke advies durf te geven. Het wordt me allemaal steeds duidelijker.

Er komt een bezoeker op de farm. Het is een man uit Addis die oorspronkelijk uit Egypte komt en lange tijd in Duitsland heeft gewoond. Hij is expert op het gebied van telen van rozen. Hij geeft heel gericht nuttige adviezen op basis van wat hij ziet op de farm. Hij heeft enorm veel kennis. Abiye maakt er dankbaar gebruik van.

We bekijken de vorderingen aan het guesthouse. Het wordt een prettig verblijf. In de badkamers worden geen tegels gebruikt maar wordt het pleisterwerk op de wand en de cementvloer geschilderd. Het ziet er best leuk uit.

Ondertussen word ik ook teruggebeld door de landbouwraad. Donderdag a.s. mogen Abiye en ik op de Nederlandse ambassade aan het hoogste niveau komen presenteren wat Abiyes plannen zijn en bespreken wat de landbouwraad voor hem kan betekenen. Een mailtje, een telefoontje. En we zijn binnen. Het lijkt SVO-rail wel.

We gaan terug naar het hotel.

Hieronder even een stukje anti-chronologisch:
Een paar dagen geleden heb ik met Abiye besproken hoe naamgeving geregeld is in Nederland. Hier in Ethiopie is je achternaam de naam van je vader. Als het nog nauwkeuriger moet dan voeg je de namen van je grootvaders toe. Heel anders dan wij gewend zijn.
Ik moet eraan denken dat veel mensen die ik ken een vader hebben die Hans heet. Ik ben dan Joost Hans. In mijn directe gegevens ken ik dan ook Eric Hans en Benjamin Hans. Zo worden vrienden ineens ?broers?. Ik vind het erg grappig!

Abiye moest ook erg lachen om de mop van Jantje die dropjes voor de juf meebracht totdat het konijn dood was. In feite zijn de ?droppings? van de dieren op de farm belangrijke bemesting.

Terwijl ik dit intik staat Al Jazeera aan. Afgrijselijke beelden van Saudische soldaten die op ongewapende Bahreinse demonstranten schieten. Ook wordt er traangas gebruikt dat 18 uur later nog beademing noodzakelijk maakt. Traangas, ja ja?

Vervolg dag 6 en dag 7

Vervolg dag 6, 13 maart 2011

Het hele telefoonnet van Addis ligt eruit en ik zit ondertussen aan de derde Latte Macchiato in de hotellobby van het decadente Desalegn Hotel te genieten van hun stabiele internetverbinding. Na wat heen en weer e-mailen met thuis zetten we beide de Skype verbinding open. Dat is leuk! Dan zie je plotseling na twee dagen afgesloten te zijn van de buitenwereld het kantoor van je vrouw in Baarn. Een voor een komen mijn gezinsleden langs om even te kletsen. Heel fijn!
Ze zijn Ethiopisch gaan eten in Utrecht, wat leuk!

Daarna nog wat email verstuurd naar wat contacten in Ethiopie die ik heb gekregen van mijn Wageningen UR contact van gisteravond. Wat zakelijke dingetjes. Wat technische- en businessinhoudelijke info opgezocht over het verbouwen van appels. Ik ben erg onder de indruk van een aantal websites van Nederlandse appelboeren. Ook opgezocht hoe je appelcider maakt. Dan kan Abiye dat ook eens proberen. Ook zoek ik wat bijbelteksten op. Wat verving in Ethiopie de appel in het verhaal van Adam en Eva? Ik wil in het veranderproces van deze orthodox christelijke boeren zwaar geschut inzetten.

Met de taxi terug naar La Source. Dat is dan wel even slikken. Van 5 sterren naar -1 sterren, zeg maar?
Daar heerlijk gegeten, deze keer spaghetti with meatsauce oftewel Bolognese. Ondertussen wordt mijn gedroogde wasgoed gestreken. Echt ook heel goed. Beter dan wat ik normaal gewend ben.
Tas inpakken. Ik heb achtergronden gelezen over het regime hier. Daar word ik wel wat paranoia van. Voor de liefhebbers: Het ambtsbericht van mei 2009 van MinBuZa. Dat is vast ergens openbaar te vinden. Ik word er naar van.
Morgen weer naar Debre Birhan.

Dag 7, 14 maart 2011

Vroeg op. Ontbijt. Abiye komt me halen voor onze tweede trip naar Debre Birhan. Onderweg praten we bij over het weekend. Hij legt mij heel genuanceerd uit op welke wijze Ethiopie onderweg is naar democratie. De juiste weg is ingeslagen alleen we zijn er beide niet gerust op dat de transitie naar democratie geweldloos verloopt. Gokje? Ik verwacht dat het binnen nu en 5 jaar nog twee keer behoorlijk onrustig gaat worden hier. Ik hoop dat geweld beperkt blijft. Ethiopiers zijn zo ontzettend lieve mensen.

Ik leg Abiye voor dat ik de bijbelse waarde van de appel wil gaan gebruiken in het businessplan. Het gaan verbouwen van een vrucht die regelrecht uit de bijbel komt moet voor een orthodox christen toch iets heel moois zijn?

Op de farm aangekomen gaan we alle gewassen langs. Wanneer we tussen de appels lopen belt Annick van Sharepeople. Ik praat haar uitgebreid bij.
De farmmanager is bezig cement te smeren op de vloer van de tweede badkamer van het guesthouse. Het is heel jammer dat men wel de dure bouwmaterialen heeft maar dat het bij het aanbrengen benodigde vakmanschap ontbreekt. Overal blijft in badkamers water staan. Terwijl men bijvoorbeeld alle kranen aansluit met peperdure flexibele leidingen. Echt verspilling. Men heeft hier trouwens geen praktische technische opleidingen. Dat is echt een gemis voor een ontwikkelingsland.

Na de farm gaan we lunchen. Ontzettend lekker altijd. Stoofpotje met injera.
Daarna naar Jerusalem Children and Community Development Organization. Van oorsprong is deze locatie gestart als weeshuis voor kinderen wiens ouders overleden tijdens de hongersnood van 1985. Toen was hier plotseling geld genoeg door acties als USA for Africa en LifeAid. De geldstromen van toen zijn nog te zien. Al hun trucks, gebouwen en kantoorautomatisering zijn van die periode.
Wat men nu doet is anders. De opvang van weeskinderen wordt gelukkig in de gemeenschap gedaan. Men is nu vooral bezig met het trainen van the poorest of the poorest in verschillende landbouwtechnieken. Ik ontmoet de directeur en twee jonge kerels die leraar zijn. Ze leiden ons rond. Ze hebben verschillende seedlings van Abbiye afgenomen en er staan hele mooie bomen. Alles staat er heel verzorgd bij. Ook de akker en de moestuin staan er bij alsof er een nagelschaartje is gebruikt bij het onkruid wieden. De twee leraren geven gepassioneerd toelichting. Liefde voor je vak: daarmee raak je mij.
We spreken af om morgen in de stad langs te gaan bij enkele families die zelf van deze organisatie seedlings hebben gekregen om hun armoede te bestrijden. Ik ben erg nieuwsgierig.

Daarna gaan we naar de lokale afdeling van het ministerie van agriculture. We worden onthaald in het kantoor dat ze net nieuw hebben betrokken. De parkeerplaats is nog niet af. Er liggen nieuwe betonnen rioolbuizen en restanten van een geit.
Binnen worden we getrakteerd op een verhaal over wat men doet voor de lokale boeren. Het sluit niet erg aan bij Abiyes visie, denk ik. Ik zie het ook niet helemaal. Abiye zegt later dat hij vind dat ik een compleet beeld moet hebben van de landbouw-gerelateerde armoedebestrijding en ontwikkeling hier. Okee, I get it. Van de overheid hoef je het niet te hebben hier. Hoe zal ik het noemen: liberaal-marxisme?

Dan gaan we terug naar het hotel. We drinken wat en ik ga internet op. Ik stuur een e-mail naar de minister van infrastructuur waarin ik vraag of hij SVO-rail wil betrekken bij de ontwikkeling van railinfra in zijn land. Ook heb ik hem uitgenodigd voor Railtech Europe in Amersfoort. Zal ik ooit bericht terugkrijgen?

Daarna met een vriend van Abiye gedrieen uit eten. Ik trakteer. In een provinciestadje als dit kun je met drie volwassenen uit eten voor 110 Birr. Dat is ongeveer euro 4,50. Dan heb je drie bier, drie latte macchiato en drie hoofdgerechten. Ik eet injera. Alleen de boerenkool laat ik liggen. Daar wil ik toch graag rookworst bij?

Ontzettend lachen met die vriend van Abiye. Hij komt ook uit overheidsdienst en is een van de zeldzame vakmensen die hier seedlings van appelbomen kan maken. Met het geven van trainingen verdient hij nu zijn brood. Ze kennen hier geen ADHD maar deze man heeft het. Hij citeert bijbelteksten en ik zing Janis Joplin voor hem: Mercedes Benz?
Hij mag wel op zondag autowassen maar niet dansen met zijn eigen vrouw. Dan terug naar Hotel Eva om dit op internet te zetten.

Foto's

Ik heb foto's geladen naar Flickr (stomme naam trouwens). Dit is de link zoals ik die zie: http://www.flickr.com/photos/60545435@N05/

Werkt dat?

dag 5 en 6, Van Debre Berhan terug naar Addis voor 2 dagen

Dag 5, 12 maart 2011

Uitslapen. Om 08.00 pas ontbijten (.. 06.00 uur). Onbijt met scrambled eggs met verse peper, en vers stokbrood. Het is genieten. Men schenkt thee als heet water met een kruidig smaakje met een los theezakje erbij. Ik vind het kruidige water al voldoende sterk dus laat het zakje liggen. Men vindt dat erg raar.

Vandaag verlaten we Debre Berhan om via de farm naar Addis terug te keren. Na het ontbijt de auto in.

Op de farm laden we 4 kisten uien in. Een bijproduct dat ik nog niet had gezien daar. Wanneer we willen vertrekken komt er een nieuwe Landcruiser aanrijden. Het is van een Duitse organisatie die engineers opleidt. Drie lokalen en 1 Amerikaan stappen uit. Ze zijn doorgestuurd door het onderzoeksinstituut omdat hier meer concreet resultaat te zien is.

Men krijgt een rondleiding. De Amerikaan weet heel goed hoe het moet, hier. Luisteren is hij minder goed in.

Als ze weg zijn rijden we richting Addis. In de auto lachen we om de houding van de Amerikaan.

Aangekomen bij het huis van Abiye word ik getrakteerd op een traditionele lunch met injerra. Abiyes vrouw en kinderen moeten een beetje lachen dat ik dat lekker vind. Zijn zoon heeft net zijn rijbewijs gehaald. Hij mag niet zomaar vaders auto mee om te oefenen. Het verkeer is hier te gevaarlijk. Gebruikelijk is dan om nog een soort aanvullende rijles te nemen.

Abiyes dochter heeft een slotjesbeugel. Dat had ik nog niet eerder gezien hier. Een behoorlijk signaal van welvaart, denk ik.

Na de lunch word ik onthaald op de traditionele koffieceremonie. Koffiebonen, geplukt van de eigen koffieboom, worden in de woonkamer gebrand in een koekenpan op een aardenwerken kookstel met een houtskoolvuurtje erin. Na ongeveer 15 minuten zijn de groene koffiebonen donkerbruin. Het ruikt heerlijk, net Utrecht als Douwe Egberts aan het branden is. De bonen worden gemalen en in een aardenwerken keteltje met water wederom op houtskoolvuur aan de kook gebracht. De koffie wordt uitgeschonken in hele kleine kopjes zonder oortje.

Tijdens dit ritueel staat de TV aan met de lokale Idols. Heel hilarisch! Het optreden, de jury met VIP’s, het publiek. Heel herkenbaar. De aankleding is vrij sober en het camerawerk wordt door hooguit twee camera’s gedaan.

Ik word uitgenodigd om de komende twee nachten hier door te brengen. Daar is niets mis mee maar ik geef toch de voorkeur aan een hotel. Een klein beetje afstand en vrije tijd is iets wat ik nu wel fijn vind. Abiye reageert niet teleurgesteld.

Hij brengt me naar mijn hotel. Maandagochtend word ik weer opgehaald.

Die avond heb ik afgesproken met iemand van Wageningen UR. Hij is hier voor een ander landbouwproject, gefinancierd door de EU.

Ik neem een taxi vanaf het hotel. Als we al rijden ontdek ik dat deze Datsun 120 geen gordel heeft voor de passagier. Ik had juist gelezen dat gordels sinds 2009 verplicht zijn. Dat blijkt enkel voor de bestuurder…

Op mijn verzoek rijd de bestuurder heel rustig naar mijn bestemming, het Desalegn Hotel. Megaluxe met veel marmer en een grote lobby met gratis, onbeschermd internet. Onderweg passeren we de spoorlijn. Het lijkt een soort bedrijfsaansluiting Lage Weide. Maandagmiddag komt de trein weer. Balen, dan ben ik er niet.

Ik ben gepland wat te vroeg want er zijn wat winkels in de buurt waar ik zeep wil kopen om de volgende dag te kunnen wassen. Ook wilde ik kijken voor wat kleding maar er is niets van mijn smaak.

In het Desalegn Hotel bel ik met mijn dinerpartner van deze avond. We lopen samen naar een restaurant om de hoek. Ik schrik van de prijzen. Logisch want we zitten hier in een buurt tussen dure hotels en ambassades. 65 Birr voor rundvlees met uiensaus en rijst. Het lijkt heel veel op hachee. Lekker. Vandaag gaan er ongeveer 23 Birrs in 1 Euro. Ik krijg enkele interessante contactpersonen die Abiye verder kunnen helpen met de opzet van zijn outgrowers-plan.

Na de maaltijd nog een st. George biertje in de hotellobby. Heerlijk dat snelle internet hier. Daarna word ik teruggebracht door een schuimbekkende, schele Regilio Tuur. Hij is onverstaanbaar en hij verstaat mij ook niet. Zelfs de standaard: lekker weertje, Van Persie praatjes komen niet aan. Ik ben blij als ik in mijn hotel ben.

Ondertussen is er een GSM storing in de stad. Balen want ik wilde even naar huis bellen.

Dag 6, 13 maart 2011

Nu mag ik echt uitslapen. Ik houd het uit tot 10.15 uur in bed. Daarna ga ik de was doen. Er is geen internet en geen GSM. Mijn was mag ik niet zelf ophangen. Een schoonmaakster neemt het mee en vraagt of ik het gestreken terugwil. Ja graag maar ik wil heel graag zien waar ze mijn kleding op gaat hangen. In de droger dus, ik vertel dat dat niet de bedoeling is. Ze gaat het nu ophangen. Dat zal wel een tijd duren. Het maakt niet uit. Desnoods neem ik het morgen halfdroog mee naar Debre Berhan. Het is ondertussen 12.00 uur zondagmiddag en ik denk erover naar Desalegn Hotel te gaan om wat internet te hebben. De afgelopen week hebben wat vragen opgeleverd waar ik antwoord op wil vinden.

De telefoonstoring blijkt ook de vaste lijnen te betreffen. Ik wil graag even naar huis bellen. Maar SMS-en, e-mailen en bellen gaat niet. Ja Joost, je bent in een ontwikkelingsland…

Taxi genomen naar Desalegn Hotel. Dat beviel goed gisteren. Daar zit ik nu met de Macbook aan de Latte Macchiato. Dit voelt nu wel heel luxe. Nu aan het werk!

Meer Debre Berhan

Dag 4, 11 maart 2011

Vroeg op. Ontbijten. Internet. Handig. Wat zakelijke dingen.

Op weg naar het onderzoeksinstituut. We hebben een afspraak met de directeur. Onderweg valt het mij op dat hutjes van modder en overstekende ezels beginnen te wennen. Stiekem zou ik heel graag willen rijden. Het is me sterk ontraden. Ik zou willen dat ik mijn eigen auto hier had. Of motor! Helemaal zelfmoord.

Aangekomen bij het onderzoeksinstituut wordt het beeld van gisteren versterkt. De directeur is een knaapje met halflange zwart leren jas. Niets is wat het lijkt hier. Ik associeer hem met de Kanaalstraat. Hij draait routineus zijn praatje af en beantwoordt mijn weinig kritische vragen. Hem moet je te vriend houden voor het geval je eens iets nodig hebt. Abiye krijgt mest van het instituut en ‘aanbeveling’. Dat is maximaal haalbaar hier, denk ik. Ik opper nog dat vanwege de overlap in onderzoek Abiye best een deel van hun beschikbare budget zou kunnen krijgen. Mij wordt uitgelegd dat dat niet mogelijk is.

Abiye en ik trekken telkens dezelfde conclusies. Dit instituut is niet iets waar de lokale boeren veel aan hebben. Hun doelstellingen zijn lange termijn. Er wordt veel overlegd over beleid. Men verwacht pas over enkele jaren de mening van de overheid over het verbouwen van tempered fruits in dit hoogland. Terwijl de lokale boeren voedseltekort ervaren.

Het lijkt wel vergaderen over brandbestrijding terwijl het huis van de buren uitbrandt…

We gaan naar de farm. Deze keer maak ik foto’s en film. Ik vind het mooi om te zien dat Abiye met grote liefde voor het vak zijn mensen instrueert. Wat hij gisteren aan ze vroeg is ondertussen gedaan en men is bezig stro op te tasten. Er is haast bij want er wordt regen voorspeld.

Hierna gaan we naar de stad om te lunchen. Deze keer eet ik de pannenkoek (injerra) met verschillende hapjes erop. Boontjes, bietjes, boerenkool, erwtjes, maïs. Heel gezond en lekker. Wel veel. Op tv is op dat moment nieuws over de aardbeving in Japan. Het ziet er heel ernstig uit en we zijn er stil van.

Ik leer er ook dat als niemand de wc doortrekt (een frans model staplee, de eerste die ik zie) daar waarschijnlijk een goede reden voor is. Ik spring net op tijd aan de kant voor een stroom met jeweetwel…

Daarna naar ons hotel. Internet. Zakelijke telefoontjes gedaan. Even op mijn kamer de foto- en filmbeelden op de computer gezet. Het ziet er mooi uit.

Toen weer naar de farm. Alles heeft met elkaar te maken. Er wordt geen splinter verspild. We bezoeken een waterplaats die Abiye in de jaren 70 heeft ontworpen. Hij is teleurgesteld omdat de pomp op animalpower verdwenen is en de dieren nu het water in moeten lopen om te drinken. Behalve drinken doen ze daar ook hun behoeftes en dat maakt het water waardeloos voor veel menselijke toepassingen. Het getrappel van de ossen, paarden, ezels en schapen maakt ook de oever van het watertje stuk waardoor landerosie doorgaat.

We spreken een lokale boer daar die tegelijkertijd 4 seedlings besteld. Ratten en zijn kinderen hebben de vorige vernield.

Abiye en ik bespreken het verloop van mijn opdracht. Ik begin een beeld te krijgen. Ik word steeds genuanceerder. Niets is hier vanzelfsprekend. Water, elektriciteit, bemesting, voedsel voor de dieren. Alles moet zelf geregeld worden. Kopen is onbetaalbaar. Hierdoor moet je als boer overal heel scherp in zijn en lang tevoren plannen.

We gaan terug naar het hotel en drinken wat. Ongelooflijk uniek dat we over alles kunnen praten samen. We zoeken de overeenkomsten en verschillen tussen ons en onze landen. Het levert prachtige gesprekken op. Trouwen, kinderen, studies, samenwonen, wetten, auto’s, verbouwen, noem maar op.

Die avond lopen we naar een hotel-restaurant dichtbij om te dineren. Ik kies wederom voor een Ethiopische specialiteit. Een stoofpot, deze keer met rundvlees. Weer met een stukje pannenkoek met de rechterhand eten. Het smaakt prima.

De stoep is levensgevaarlijk. Betonnen platen van de stoep zijn in feite deksels voor het onderliggend riool. Hier en daar missen er wat. Daaronder is het 2 meter diep. Er is geen straatverlichting. Dan maar op de weg lopen. De snelheid van langsrijdend verkeer varieert tussen 10 en 70 km/u. Dat voelt erg onveilig. Gelukkig is het maar een paar honderd meter.

Al een paar uur zegt mijn iphone: ‘geen service’. Ook in het hotel blijkt geen internet te zijn. Geen telefoon, geen SMS, geen internet. Helemaal onbereikbaar zijn voelt niet zo goed. Morgen weer 2 nachten terug naar Addis.

De eerste dagen in Ethiopie

Dag 1, 8 maart 2011

Vertrek vroeg naar Schiphol. Vooral Sterre en Sandra hebben het moeilijk. Tranen vloeien als ik in het donker de deur uitloop naar het station.
Bagage afgegeven. Ter bemoediging zegt het meisje achter de KLM balie nog: zo zo, Addis?
Hetzelfde doet de douanier die mijn paspoort controleert. Heel apart. Je verwacht dat men op Schiphol wel wat gewend is.

Opvallend vond ik om te zien dat bij de handbagage controle veel Ethiopiers per persoon soms wel 5 of 6 splinternieuwe notebooks meenemen naar hun land.

Na een uitstekende vlucht met een tussenstop in Sudan ?s avonds aangekomen in Addis. In het vliegtuig nog enkele interessante contacten opgedaan waaronder een in Addis woonachtige Nederlander.

Ondertussen is het donker geworden. Het is in Addis 2 uur later dan in Nederland. Ik word van de luchthaven opgehaald door de chauffeur van La Source, mijn verblijf voor de eerste dag.

Buiten het luchthavengebouw gekomen is het meteen genieten: geurig en zacht.

La Source heeft internet maar ik krijg mijn computer er niet op. Helaas. Het thuisfront en Sharepeople even per SMS op de hoogte gebracht van mijn veilige aankomst.

Jote, de lokale vertegenwoordiger belde me op mijn kamer om af te spreken voor de volgende ochtend.

Twee biertjes gedronken (st George, lokaal bier) en toen slapen.

Dag 2, 9 maart 2011

Vroeg opgestaan, 07.00 uur is 05.00 uur Nederlandse tijd dus dat voel je de eerste dag. Genoten van de warme douche (wel eerst de 380V schakelaar omzetten?) en heerlijk fris gaan ontbijten. Ik had mijn ontbijt nog niet op of er kwam een heer naar mij toe. Het bleek Abiye te zijn. De ondernemer waarvoor ik hier ben. Abiye is 60, tot 4 jaar geleden onderzoeker en nu zelfstandig ondernemer met ideologische doelstelling.

Even later arriveert Jote. Gezamenlijk drinken we zoete sterke koffie om vervolgens naar Jotes kantoor te gaan.

Tot ongeveer 13.00 uur kunnen we uitgebreid van gedachten wisselen over de farm die Abiye heeft, 120 km ten Noorden van Addis.

Daarna geen we lunchen aan de andere kant van de stad, in een veilig uitgekozen restaurant. We eten gegrilde vis. Ik vond het lekker. Abiye eet normaal graag steak maar hij is nu aan het vasten.

Na de lunch gaan we naar Abiye?s huis. Hier krijg ik een koffie ritueel. In kleine kopjes zonder oortje serveert de bediende sterke koffie. Gebruikelijk is om hier veel suiker in te doen. Dit doe ik niet.  Het smaakt naar oploskoffie uit een pot. Wat ik erg lekker vind.

Dit ritueel begint terwijl keihard de TV aanstaat voor mijn neus met Lethal Weapon IV? Later schakelt men over naar een nieuwszender. Het gaat voortdurend over de Islamitic Revolution.

Na dit bezoek brengt Abiye mij terug naar het hotel. Morgenochtend om 07.30 uur word ik opgehaald om naar de farm te vertrekken. Spannend!
Internet is nog steeds een lastig punt.
Ik ontraad iedereen naar een ontwikkelingsland te vertrekken met een Macbook. Wanneer je ergens niet uitkomt zijn overal computerzaakjes maar Apple? Nee, dat is voor de exorbitant rijken? Jammer, joh.

Tegen zonsondergang nog even de straat opgegaan voor een hap eten. In Addis is alles te koop. Toch viel me dit wat tegen. Ik ben natuurlijk een grote witte man en dat heeft wat beperkingen. Ik voelde me er nog niet helemaal comfortabel over dus heb na een wandeling van een 2,5 km in het hotel gegeten. Spaghetti Bolognese. Saai maar wel erg lekker.

Dag 3, 10 maart 2011

Weer vroeg op. Vergeten de boiler aan te zetten dus korte, koude douche. Alle spullen mee en na ontbijt noordwaarts. Abiye komt mij halen in zijn 1990 Toyota Corolla en ruilt deze aan de noordkant van de stad voor een single cab pick-uptruck. Ook Toyota. Ook heel oud. Auto?s zijn hier onbetaalbaar. Zowel in aanschaf als de brandstof. Een eenvoudige sedan van 20 jaar oud kost omgerekend ? 4000 en brandstof heeft ook hier een recordprijs. De lokale munt Birr devalueert per dag.

Na twee uur rijden door een prachtig landschap over een prima asfaltweg komen we aan in Debre Berhan. Gelukkig rijdt Abiye want ik hoor dat je bij een ongeluk grote kans loopt in de gevangenis te komen. En voetgangers hebben altijd gelijk. En lijken hier allen suicidaal?

Autoverzekering is niet verplicht, een soort jaarlijkse APK wel.

De Farm
Ik ben uitgebreid rondgeleid op Abiye?s farm. Prachtig om te zien dat iemand met zoveel passie probeert een verschil te maken. Hij wil de lokale bevolking leren op deze grote hoogte appels te laten verbouwen. Hij zit hier met al zijn spaargeld in. Hierover een advies geven (wat ik moet proberen te doen) is best pittig.

Minstens net zo pittig was de lunch die we even later in de stad Debre Berhan hebben genuttigd. Mijn eerste echte Ethiopische maaltijd. Een stoofpotje van lamsvlees met een pannekoek om het met je rechterhand mee op te scheppen. Grote porties en supermager vlees. Ik heb genoten!

Daarna naar een agrarisch onderzoeksinstituut van de overheid. Ze proberen met een veelvoud van het budget van Abiye ongeveer hetzelfde te onderzoeken: wat groeit op deze hoogte het best en kunnen we op de boeren overbrengen om hun welvaart te vergroten? (boeren kunnen hier 10 van de 12 maanden in hun onderhoud voorzien)

Het onderzoeksinstituut druipt van onge‹nteresseerde bureaucratie. Heel herkenbaar hoe blijkbaar grote bedrijven demotiverend kunnen werken op een individu. Een hele sociale studie op zichzelf waard.

Na dit bezoek geconcludeerd dat deze instantie ongeveer hetzelfde onderzoekt als Abiye alleen na 4 jaar nauwelijks resultaten kan tonen.

Hierna de lokale universiteit bezocht. Helaas was de directeur in a meeting dus morgen weer terug. Daarna een lokale onderneming bezocht die een soort cream cheese maakt. Een gepassioneerd ondernemer met minimale middelen. Momenteel geen inkomen vanwege de vastentijd. Wel mogen proeven van verse gekookte melk, heel herkenbaar, heerlijk. Ook de cream cheese geproefd. Het deed me denken aan warme Huttenkase. Vast heel gezond. Ik moet niet overmoedig worden met het eten van al deze ongekoelde specialiteiten..

Daarna de stad in voor een zak cement voor het guesthouse op de farm dat bijna klaar is. Markt in Debre Berhan. Het ziet er erg leuk uit. Niet ingesteld op touristen. Bouwmaterialen, kleding en voedsel.
Opvallend is dat iedereen, ook in het verkeer, ontzettend vriendelijk is. Ik ben in 2 dagen dit land erg gaan waarderen.

Diner in het hotel genuttigd waar we bij nader inzien verblijven. Het guesthouse op de farm is nog teveel kamperen. Ik ben er eerlijk gezegd best blij mee. Ik vermaak me enorm met Abiye. Ontzettend bijzonder dat iemand in dit land zo betrokken kan zijn bij het oplossen van de armoede. Ook op andere onderwerpen kunnen we elkaar de hand schudden. Geen onderwerp is te gek.

Het hotel waar we nu zijn heeft internet (1 Birr per minuut) dus nu proberen wat te posten.

Voorbereiding deel II

Vandaag hele dag op kantoor om zakelijk te zorgen dat ik twee weken misbaar ben. Veel dingen nabellen, cv's versturen en zorgen dat mijn bureau leeg is.
De visumaanvraag loopt nu goed en alles lijkt prima te verlopen.
Nu gauw weer verder!

Voorbereiding Ethiopië

Dit Blog houd ik bij om geïnteresseerden op de hoogte te houden van mijn bevindingen tijdens het project dat ik ga doen voor een ondernemer in Ethiopië. Dit berichtje is nog kort maar de volgende zal langer zijn.